Kolejni chocznianie w siłach powietrznych podczas II wojny światowej

Obok Stanisława Widlarza, Władysława Nowaka i Mariana Talagi, których sylwetki były opisywane we wcześniejszych notatkach, w siłach powietrznych w czasie II wojny światowej służyli także związani z Chocznią Władysław Lipowski i Józef Korzeniowski.

Władysław Lipowski nie był rodowitym chocznianinem, ponieważ przyszedł na świat w sąsiednim Inwałdzie 25 lipca 1905 roku. Niedługo później jego rodzice – stolarz Jan Lipowski i jego żona Agnieszka z domu Widlarz - przeprowadzili się do Choczni, rodzinnej miejscowości Agnieszki, gdzie w lutym 1907 roku urodziła się Anastazja, młodsza siostra Władysława.

Władysław Lipowski z bratem w Rawiczu
Zdjęcie z archiwum Karola Lipowskiego

Władysław Lipowski z pierwszą żoną
Zdjęcie z archiwum Karola Lipowskiego

Władysław Lipowski w latach 70. XX wieku
Zdjęcie z archiwum Karola Lipowskiego

Władysław Stanisław Lipowski figuruje na tak zwanej Liście Krzystka, obejmującej personel Polskich Sił Powietrznych w Wielkiej Brytanii w latach 1940-47. Był oficerem technicznym w stopniu kapitana (nr służbowy RAF P-0198). Dwukrotnie został odznaczony Medalem Lotniczym. Po wojnie pozostał na emigracji w Anglii, ale odwiedzał swoją rodzinę w Polsce, która najpierw przeprowadziła się z Choczni do Wadowic, a następnie do wielkopolskiego Rawicza. W 1972 roku Władysław Lipowski poślubił w Windsorze w hrabstwie Buckinghamshire Marian Alice Maud Hicks, z którą przeżył kolejne 5 lat, aż do śmierci w 1977 roku. Według danych z Listy Krzystka spoczywa na cmentarzu w Slough na zachód od Londynu.

Prawie 20 lat młodszy od Lipowskiego był Józef Korzeniowski, urodzony na Patrii w Choczni 22 października 1924 roku, jako syn Ignacego i Zofii z domu Wiktor. Korzeniowscy przed wybuchem II wojny światowej wyemigrowali s Choczni do Kanady. W czasie wojny Józef służył w Wielkiej Brytanii w 304 Dywizjonie Obrony Wybrzeża w stopniu plutonowego (nr RAF 703075). Także znalazł się na Liście Krzystka, był odznaczony Medalem Lotniczym. Zmarł w 1992 roku w Hythe w angielskim hrabstwie Kent.

Korzeniowski z kolegami na lotnisku w Anglii
Zdjęcie z archiwum Johna Korzeniowskiego

Pisząc o osobach związanych z Chocznią i siłami powietrznymi w czasie II wojny światowej, można wspomnieć jeszcze o Władysławie Brońce (1919-2002), z zawodu ślusarzu, który we wrześniu 1939 roku służył w stopniu starszego szeregowego w obsłudze naziemnej 2. Pułku Lotniczego w Krakowie. Dostał się do niewoli niemieckiej i był więziony w Stalagu II B Hammerstein na Pomorzu (do sierpnia 1940 roku). W 1947 roku wyemigrował do Detroit w USA, gdzie zresztą się także urodził. W okresie międzywojennym jako mieszkaniec Choczni był działaczem Katolickiego Stowarzyszenia Młodzieży Męskiej, w 1937 roku w Krakowie ukończył kurs przodowników gier sportowych tej katolickiej organizacji.

We wrześniu 1939 roku w 2. Pułku Lotniczym służył również Franciszek Szczur (1902-1977), wzięty do niewoli niemieckiej we Lwowie i przetrzymywany w stalagu Wildberg. Po wojnie był m.in. radnym GRN w Choczni.

Choczeńskie korzenie mieli ponadto Antoni Guzdek, urodzony w 1915 roku w Zawadce, zbrojmistrz plutonowy w 304 Dywizjonie Bombowym i 315 Dywizjonie Myśliwskim w Wielkiej Brytanii, bliźniacy Joseph i George Klaputowie, strzelcy w załodze bombowca B-17 w Siłach Powietrznych Stanów Zjednoczonych Ameryki i Alfred Turala, oficer United States Army Air Forces.

Marian Talaga

Marian Talaga w 1936 roku
zdjęcie z archiwum J. P. Talagi

Urodzony 16 października 1916 roku w Choczni jako syn nauczyciela Wincentego Talagi i Bronisławy z domu Bielenin, córki choczeńskiego dróżnika kolejowego.

Absolwent 7 klas szkoły powszechnej (1931) i czteroletniej średniej salezjańskiej szkoły zawodowej w Oświęcimiu.  W latach 1937-1938 pracował w zakładach „Granat” w Kielcach jako robotnik (operator obrabiarki) przy masowej produkcji części zapalnika do pocisków. 

W 1939 roku znalazł się jako szeregowy mechanik w 2 Pułku Lotniczym w Krakowie.  17 września 1939 roku przekroczył granicę rumuńską i został internowany. W 1940 roku przybył do Hajfy w Palestynie, gdzie wstąpił do Samodzielnej Brygady Strzelców Karpackich. Został ranny przed jej walkami o Tobruk i ewakuowany do Anglii (maj 1941). Tam najpierw zgłosił się i otrzymał przydział  jako ordynans generała Sosnkowskiego, a potem od listopada 1941 roku trafił do Service Flying Training School w Newton. 

Od 8 stycznia 1942 roku służył w stopniu starszego szeregowego w 307 Dywizjonie Myśliwskim Nocnym „Lwowskich Puchaczy”. Numer służbowy RAF-794189. W kwietniu 1942 roku awansował na stopień kaprala. Od lutego 1943 roku do kwietnia 1944 roku znajdował się w ośrodku treningowym RAF w Kirkham, a następnie powrócił do Dywizjonu 307 w charakterze rusznikarza. 1 września 1944 roku uzyskał awans na stopień plutonowego. 

Jest wymieniany w  dotyczących tego okresu wojny książkach Janusza Meissnera „Żądło Genowefy” i „L jak Lucy”. Po wojnie mieszkał w Anglii, a potem w 1948 roku wyjechał do Stanów Zjednoczonych.  Był członkiem organizacji polonijnej Związek Narodowy Polski. Pracował w zakładach oponiarskich UniRoyal Corporation oraz firmach Savage Arms Corporation i Chapman Valve Corporation. Po przejściu na emeryturę w 1978 mieszkał w Chicopee w stanie Massachusetts. Jako emeryt trzykrotnie odwiedził  Polskę w 1979, 1983 i 1992 roku. Po śmierci w wieku 82 lat został pochowany na cmentarzu w Chicopee. Odznaczony: Defence Medal, War Medal 1939-1945 i Medalem Lotniczym. 

Był mężem Lucy z domu Glog i ojcem Roberta oraz Diany.

Z siostrą Wincentyną w Choczni w 1983 roku
zdjęcie z archiwum J. P. Talagi