Choczeńskie korzenie hollywoodzkiego aktora

Doug Hutchison, urodzony w 1960 roku w Dover w amerykańskim stanie Delaware, nie jest może powszechnie znanym aktorem, ale zdarzało mu się występować w wielu kasowych filmach i serialach telewizyjnych u boku znakomitości amerykańskiego kina.

Po ukończeniu w 1978 roku średniej szkoły Apple Valley High School w stanie Minnesota wyjechał do Nowego Jorku, gdzie studiował aktorstwo, imając się w celach zarobkowych różnych zajęć, na przykład rozdawania ulotek na Times Square w przebraniu karty kredytowej Citybank. Występował jednocześnie w offowych teatrzykach na Broadwayu.

W teatrze zadebiutował już w 1979 roku w sztuce „Equus”, natomiast jego debiut filmowy nastąpił w 1988 roku. Zagrał wtedy rolę Sprolesa w dramacie „Świeże konie” (Fresh Horses).

Później przyszły kolejne występy między innymi w:

- „Kosiarzu umysłów” (1992)

- „Czasie zabijania” (1996)

- „Batmanie i Robinie” (1997)

- „Zielonej Mili”(1999)

Jako Percy w "Zielonej mili" (1999)
imdb.com

- „Jeziorze Salton: (1992)

- „Punisher: Strefa wojny” (2008).

"Punisher: Strefa wojny" (2008) - imdb.com

Powszechnie znane są telewizyjne seriale z jego udziałem, takie jak: ”Z Archiwum X”, „Zagubieni” (Lost), czy też seria kryminalnych zagadek CSI.

"Z Archiwum X" 1993- imdb.com

CSI (2000) - imdb.com

Hutchison miał okazję występować między innymi z: Arnoldem Schwarzeneggerem, George Clooneyem, Tomem Hanksem, Sandrą Bullock, Nicholasem Cagem, Johnem Malkovichem, Pierce Brosnanem, Seanem Pennem, Michelle Pfeiffer, czy Samuelem L. Jacksonem.

W 1999 i 2000 roku nominowano go do trzech różnych nagród aktorskich za drugoplanową rolę w filmie „Zielona mila” (The Green Mile).

Po 2000 roku jego kariera aktorska wyhamowała, w związku z czym powołał do życia własną firmę producencką Dark Water, która w 2008 roku wypuściła internetowy serial „Vampire Killers”.

Rozgłos przyniosło mu również trzecie małżeństwo z początkującą aktorką i piosenkarką Courtney Stodden, stale goszczącą na łamach plotkarskich magazynów. Po ślubie w 2011 roku młoda para zamieszkała w Hollywood, przy czym młoda w tym związku była jedynie 16-letnia Stodden, a 51-letni wówczas Hutchison mógł uchodzić wyłącznie za młodego duchem.

Doug Hutchison i Courtney Stodden
www.shutterstock.com

Jak większość Amerykanów Douglas Anthony Hutchison pochodzi z rodziny o mieszanych korzeniach etnicznych.

Jego polskie (choczeńskie) korzenie nie były dotąd eksponowane w oficjalnych biografiach.

Aby odtworzyć ten fragment jego drzewa genealogicznego,  należy cofnąć się do roku 1879.

4 października tegoż roku w Choczni przyszła na świat Marianna Graca, córka Jana Gracy i Marianny z domu Smaza. Ojciec Marianny wywodził się z domu stojącego nieco powyżej obecnej remizy OSP, a wśród jego przodków byli także choczeńscy: Bandołowie, Bryndzowie, Buldończykowie, Grządzielowie, Twarogowie i Woźniakowie. Natomiast matka Marianny pochodziła prawdopodobnie z Kaczyny. Obecnie na dawnej parceli Graców stoi dom z adresem ul. Główna 280- link do mapy google.

Kolejną istotną datą w śledzeniu choczeńskiej przeszłości przodków Hutchisona jest 21 stycznia 1902 roku, kiedy to wymieniona wyżej Marianna Graca poślubiła w kościele parafialnym pod wezwaniem Narodzenia św. Jana Chrzciciela trzy lata od siebie starszego Andrzeja Kłaputa rodem z Zygodowic.

Rok później w Choczni przyszła na świat ich najstarsza córka Stefania. Jak wynika z amerykańskiego spisu powszechnego (1920), w roku urodzenia małej Stefanii jej rodzice wyemigrowali z córką za ocean i zamieszkali w niewielkiej miejscowości Ford w stanie Pennsylwania, założonej kilkanaście lat wcześniej dla  robotników z fabryki szkła Pittsburgh Plate Glass Company. Tam przyszło na świat trzynaścioro następnych dzieci Andy Klaputa i Mary Rose Klaput. Wśród nich jako szósta z kolei była Genowefa, urodzona w 1914 roku.

Andrzej (Andrew) Kłaput i jego żona Marianna (Mary) z domu Graca
Ford City 1930

Genowefa, znana później jako Genevieve, była babką bohatera tej notatki. Poślubiła Franka Scrippsa (1913-1997) i z tego związku pochodzi matka Douglasa Hutchisona- Deloris Francis Hutchison, żona Richarda.

Mary Klaput

Choczeńska prababka aktora Marianna Kłaput z Graców po latach oszczędzania otworzyła w Ford City sklep spożywczy przy 410 Third Avenue. Dzięki przedłużaniu kredytu i odroczonym płatnościom jej przedsięwzięcie przetrwało Wielki Kryzys w latach 20-stych XX wieku, ale ostatecznie zbankrutowało w 1931 roku. Wtedy straciła wszystko. Zmarła osiem lat później- 23 stycznia 1939 roku i spoczywa na cmentarzu Świętej Trójcy w Ford City.

Z grona jej licznych dzieci, które dożyły dorosłości, wyróżnił się szczególnie najmłodszy Joseph Klaput urodzony w 1923 roku. Po ukończeniu Freeport High School w 1942 roku został powołany do wojska i razem z bratem bliźniakiem George trafił do 447 Bomb Group, wziął udział w 12 misjach bojowych na Latającej Fortecy- samolocie Boeing B-17, jako strzelec ogonowy. 12 maja 1944 roku po zestrzeleniu jego bombowca nad Büdingen dostał się do niemieckiej niewoli, w której spędził prawie rok, między innymi w stalagu Gross Tychow- dziś Tychowo w powiecie białogardzkim. Sierżant Klaput został odznaczony Medalem Purpurowego Serca (Purple Heart), Medalem Lotniczym (Air Medal) i Medalem Prisoner of War. W cywilu pracował w przedsiębiorstwach górniczych, aż do emerytury w 1982 roku. Zmarł w 2010 roku.

Joseph i George Klaputowie

Przedstawione tu związki Douga Hutchisona z jego choczeńskimi przodkami zostały przebadane i sprawdzone przez Tomasza- wyrazy uznania!

Potomkowie chocznian - Wincenty Guzdek

W październiku 1832 roku w rodzinie choczeńskiego rolnika Stanisława Guzdka i jego żony Reginy z Woźniaków przyszło na świat ich jedenaste z kolei dziecko. Tym razem był to syn, któremu na chrzcie nadano imię Jan. Mały Janek „odziedziczył” imię po starszym o cztery lata bracie, który w chwili jego narodzin już nie żył.

Dom rodzinny Guzdków znajdował się w dolnej części Choczni, na lewym brzegu Choczenki. Po przeciwnej stronie przylegającej do niego drogi znajdowały się podmokłe łąki, administracyjnie przynależne już do Wadowic. Na współczesnej mapie parcela, na której stał dom Guzdków, posiada adres Zawale nr 3 (link).

Po śmierci Stanisława Guzdka w 1847 roku znaczny jak na warunki choczeńskie majątek rodzinny przejął jego najstarszy syn Augustyn Guzdek. Młodszy aż o 21 lat od Augustyna Jan Guzdek musiał szukać swojego miejsca do życia poza Chocznią.

Wincenty Guzdek
Archiwum Jerzego Guzdka

W 1873 roku w księgach metrykalnych parafii inwałdzkiej odnotowano chrzest jego syna Wincentego Piotra, urodzonego 30 marca. Matką Wincentego była Marianna Guzdek z domu Magiera.

Pochodzący z niebogatej rodziny Wincenty Guzdek musiał wykazywać się  dużym talentem do nauki i uporem w dążeniu do celu, skoro w roku szkolnym 1887/1888 udało mu się rozpocząć naukę w wadowickim gimnazjum i kontynuować ją pomyślnie przez osiem lat. Zresztą już w pierwszym roku edukacji w Wadowicach osiągnął ocenę celującą, jako zaledwie jeden z 4 na 48 uczniów jego licznej pierwszej klasy.

17 czerwca 1895 roku Wincenty Guzdek został „uznany dojrzałym” po pomyślnym zdaniu egzaminów maturalnych, na których otrzymał oceny dobre lub bardzo dobre. 

Świadectwo maturalne - Archiwum Jerzego Guzdka

Po maturze zgłosił się na ochotnika do odbycia rocznej służby wojskowej w 13 pułku piechoty c.k., uzyskując stopień kadeta (zastępcy oficera) i przeniesienie do rezerwy. Jesienią 1896 roku rozpoczął studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego w Krakowie. W tym czasie jego pochodzący z Choczni ojciec Jan pracował i mieszkał na Śląsku- najpierw w Kopciowicach koło Bierunia, a następnie w Świnowie koło Ostrawy (od 1897 roku. Pierwszy etap studiów Wincentego Guzdka na UJ, zakończony egzaminem historyczno- prawnym w 1898 roku, obejmował: prawo rzymskie, prawo kościelne, prawo niemieckie, historię państwa austriackiego, filozofię, filozofię prawa i statystkę ogólną. W 1900 roku Guzdek podszedł pomyślnie do egzaminu sądowego, po uprzednim zaliczeniu: austriackiego prawa prywatnego, handlowego i wekslowego, austriackiego postępowania sądowo-cywilnego, austriackiego prawa karnego oraz postępowania karnego. Po uzyskaniu absolutorium 14 sierpnia 1900 roku zdawał jeszcze rok później państwowy egzamin z nauk politycznych. 

Świadectwa egzaminacyjne - Archiwum Jerzego Guzdka

Wincenty Guzdek był już wówczas c.k. praktykantem konceptowym w Dyrekcji Okręgu Skarbowego w Krakowie (od 5 września 1900 roku) z pensją 1000 koron rocznie.

W grudniu 1901 roku Wincenty Guzdek został przeniesiony służbowo do Dyrekcji Okręgu Skarbowego w Jarosławiu, gdzie w 1902 roku uzyskał awans na koncypistę skarbowego, a w 1907 roku na c.k. komisarza skarbowego. 

Awans na kocypistę 1902
Archiwum Jerzego Guzdka

Adekwatnie do awansów służbowych rosły też jego zarobki osiągając w 1914 roku kwotę 3.600 koron rocznie.

W 1905 roku Wincenty Guzdek poślubił w kościele pod wezwaniem św. Tomasza w morawskim Brnie Helenę Mucha, urodzoną w 1884 roku we Lwowie córkę czeskiego budowniczego Jana Muchy i jego żony Ludwiki z Garczyńskich.

Świadectwo ślubu

Wincenty i Helena Guzdkowie- Archiwum Jerzego Guzdka

W metryce małżeństwa podano, że matka Wincentego już wówczas nie żyła, a ojciec zamieszkiwał w Stanisławowie.

Późną wiosną 1908 roku małżeństwo Guzdków odwiedziło uzdrowisko Carlsbad (dziś Karlove Vary w Czechach), gdzie zamieszkało w pensjonacie „Złoty Krzyż”. W wyprawie do wód towarzyszyła im siostra pani Guzdkowej- Bronisława.

W latach 1908-1912 roku nazwisko Wincentego Guzdka znaleźć można wśród członków wspierających Okręgowe Towarzystwo Szkoły Ludowej w Jarosławiu, organizacji, której celem był rozwój oświaty wśród ludu.

Wincenty i Helena Guzdkowie z synami Marianem i Ludwikiem
Archiwum Jerzego Guzdka

Po wybuchu I wojny światowej Guzdek został powołany 14 sierpnia 1914 roku do służby wojskowej w armii austriackiej. Jak donosiła „Nowa Reforma” z 16 października 1914 roku, Wincenty Guzdek został awansowany ze stopnia kadeta na „porucznika w pospolitem ruszeniu w czynnej służbie na czas trwania wojny”.

Wincenty Guzdek (pierwszy z lewej) w armii ck.
przełom 1916/1917
Archiwum Jerzego Guzdka

Wigilia 1916 roku w armii c.k.
Archiwum Jerzego Guzdka

Wincenty Guzdek - I wojna światowa
Archiwum Jerzego Guzdka

Archiwum Jerzego Guzdka-  Wincenty Guzdek
w pociągu pancernym w okolicach Kołomyi na przełomie 1916 i 1917 roku-
spotkanie austriackich i niemieckich sztabowców

W 1916 roku uzyskał kolejny awans służbowy na c.k. sekretarza skarbu, a jako jego ówczesne miejscem przebywania podano Chodorów na południe od Lwowa.

Z dniem 31 stycznia 1917 roku formalnie zakończył służbę wojskową. W 1918 roku galicyjskie Prezydium Krajowej Dyrekcji Skarbu przyznało mu podwyżkę pensji rocznej do 4000 koron, a jako miejsce jego pracy ponownie wymieniony jest Jarosław.

W niepodległej Polsce od grudnia 1919 roku Guzdek pracował początkowo jako inspektor ministerialny do spraw straży skarbowej przy Ministerstwie Skarbu, a następnie na jego podanie został mianowany przez Ministra Skarbu radcą skarbowym przy władzach skarbowych w Małopolsce (1920) z pensją 4800 koron rocznie i powrócił do pracy w Jarosławiu. 

Archiwum Jerzego Guzdka

Rok później przeniesiono go służbowo do Lwowa do pracy w tamtejszej Izbie Skarbowej i awansowano na starszego radcę skarbu.

Wincenty Guzdek w czasach lwowskich
Archiwum Jerzego Guzdka

Kolejne miejsce pracy Wincentego Guzdka to Kraków. W 1928 roku pracował tam na stanowisku naczelnika Urzędu Skarbowego Akcyz i Monopolów Państwowych i pełnił funkcję przewodniczącego komisji egzaminacyjnych dla kandydatów do pracy w dziale kontroli skarbowej.

19 czerwca 1928 został mianowany inspektorem skarbowym.

8 stycznia 1938 roku nadano mu na emeryturze Brązowy Medal za Długoletnią Służbę. Wcześniej posiadał austriacki Jubileuszowy Krzyż Cywilny i Jubileuszowy Medal Wojskowy.

Wincenty i Helena Guzdkowie- Archiwum Jerzego Guzdka

Wincenty Guzdek zmarł w Krakowie 14 listopada 1946 roku i trzy dni później spoczął na Cmentarzu Salwatorskim w Krakowie obok swojej żony Heleny.

Archiwum Jerzego Guzdka

Pozostawił po sobie dwóch synów: Mariana (ur. 1906) i Ludwika (ur. 1910).

Ludwik Guzdek (1910-1991) w 1939 roku
Archiwum Jerzego Guzdka

Powyższa nota biograficzna Wincentego Guzdka powstała dzięki wydatnej pomocy jego wnuka Jerzego Guzdka, który udostępnił zdjęcia i dokumenty rodzinne.

Zestawienie znanych potomków chocznian- link.

Słownik wyrazów i zwrotów w Choczni używanych- "N"

na bliższe- na skróty

na bórg – na kredyt

na nogach, na nogak (iść) – pieszo

na pasblind – byle jak, na odczepnego (wykonać jakąś pracę)

na pole (wyjść)– na zewnątrz (w odróżnieniu od: do pola – w pole)

na wólom (zrobić komuś) – zrobić coś po czyjej myśli, wedle życzenia

na zaś – na potem, na później

najwoleć- preferować

nakastlik – nocny stolik przy łóżku

namuldajku! – a figę! akurat!

nasiek- ostro zakończone dłuto

nastomp sie- przesuń się (do bydła)

nastroić – przygotować, przyszykować (np. posiłek)

naswol- naumyślnie

natenczas- wówczas, wtedy

nawłoki- sznurowadła z sierści zwierząt domowych, służyły nie tylko do wiązania butów, ale i kopyc (rodzaju skarpet)

niebospad- glistnik jaskółcze ziele- roślina lecznicza

niecka- naczynie w którym podrzucano ziarno po obtłuczeniu w celu oddzielenia go od plew, później na podobnej zasadzie działał wiejok

niedodudany- niedorobiony, człowiek z jakąś wadą/felerem

nielusy – flegmatyczny, powolny, ociężały

niepilec/niepilok- obcy

nie rek (być komuś) - być nie na rękę; nie po myśli (np. było mu nie rek)

niepeć (być komuś) – obawiać się, odczuwać strach; być w niebezpieczeństwie (było mi niepeć).

nierobotek – odcisk na ręce (nieprzywykłej do pracy)

niezyniaty- kawaler, singiel

nika- nigdzie

nizinier – inżynier

no ja! – no tak! (ironicznie lub żartobliwie)

nociasta – zaczyn drożdżowy, mała porcja ciasta z poprzedniego wypieku

nocołek – przednia lub tylna ścianka łóżka

nojpiersy- najważniejszy