Józef Jan Ewangelista Smolarski z Choczni

Josephus Joannes Evangelista Smolarski - Józef Jan Ewangelista Smolarski s. Walentego Smolarskiego i Katarzyny z d. Grabania urodził się w Choczni pod numerem domu 34 dnia 22 grudnia 1814 roku. 

Był trzecim z kolei dzieckiem rodziny Smolarskich i pierwszym urodzonym w Choczni. Jest to także pierwszy potwierdzony ślad bytności moich przodków w tej miejscowości, gdzie Walenty Smolarski otrzymał posadę organisty. Chrzest dziecka odbył się w wigilię roku 1814, a rodzicami chrzestnymi byli Józef Mader - wachmistrz i jego żona Apolonia Witych, obydwoje prawdopodobnie pochodzenia austriackiego[1].

metryka chrztu

Chrzestni nie byli miejscowymi, co może świadczyć, że Smolarscy przybyli do tej parafii niedawno, zostali nowymi mieszkańcami wsi. Dużo czasu zajęło mi poszukiwanie miejsca pochodzenia świadków tego chrztu, ale bez wymiernych efektów. Nie wiadomo, czy byli oni przyjaciółmi rodziny, czy też przypadkowymi ludźmi. Nie jest znana historia wymienionego Józefa Smolarskiego do roku 1846. Nie występuje w choczeńskich księgach metrykalnych jako świadek, brak jest innych informacji na jego temat. Może to wskazywać, że jako młody chłopak mógł pracować w innej okolicznej wsi lub odbywać służbę wojskową.

Należy wspomnieć, że dominium Rudze, do którego należała wieś Chocznia, było odpowiedzialne za przygotowanie, sporządzenie spisów rekrutacyjnych i rejestrów poborowych. Dominia wyznaczały terminy poboru i ilość rekrutów, ewidencje wszystkich osób zdatnych do służby wojskowej. Na tej podstawie powstawały listy i arkusze poborowych opracowane według odpisów z ksiąg metrykalnych dostarczanych przez proboszcza do urzędu cyrkularnego. Nie wiadomo czy sam pobór młodych rekrutów odbywał się w Choczni, czy w Rudzach, ewentualnie Wadowicach jako w mieście cyrkularnym?. 

Komisja rekrutacyjna do wojska składała się z kilku urzędników w tym: komisarza cyrkularnego, notariusza, justycjariusza z dominium (celem weryfikacji osobowej mieszkańca jako przyszłego wojskowego), pisarza, urzędnika wojskowego. Pobór był przymusowy bez względu na stan zdrowia rekruta. Poborowi szli na kilkumiesięczne szkolenie wojskowe na Morawy, gdzie był punkt werbunkowy dla ludności z tej części Galicji (cyrkułu). Prawdopodobnie Józef Smolarski w wieku około 20 lat trafił do wojska w 2 batalionie C.K. 56 Pułku Piechoty stacjonującego w Ołomuńcu lub do 1 batalionu w garnizonie Brno[2].

Przez cały okres zaboru austriackiego Myślenice, później Wadowice były 56 okręgiem werbunkowym, który pokrywał się z granicami cyrkułu. Służba wojskowa od 1811 roku trwała 10 lat, wcześniej 14 lat, a pod koniec XVIII w. także dożywotnio. Józef Smolarski trafił do wojska ok. 1835 roku i zakończył ją w 1846 roku. Z dokumentów parafii św. Jana Chrzciciela w Choczni można na dzień 08 listopada 1846 roku ustalić, że niejaki Józef Smolarski, były żołnierz wystąpił do miejscowego proboszcza Józefa Komorka o dokument potwierdzający jego chrzest na terenie parafii oraz miejsce pobytu czy zamieszkania, w związku z przewidywanym zawarciem związku małżeńskiego. Kilka dni wcześniej wystąpił do dominium Rudze o paszport podróżny w celu opuszczenia wsi w poszukiwaniu pracy. W tym miejscu historia okazała się bardziej łaskawa. Z zachowanego dokumentu, czyli paszportu z dnia 03 listopada 1846 roku wydanego w Rudzach dowiadujemy się więcej o wyglądzie i osobie Józefa Smolarskiego. Był rodem z Choczni, wieku 28 lat, stanu wolnego, religii katolickiej, wzrostu średniego, włosów ciemnych, oczu ciemnych, okrągłej twarzy, nosa i ust proporcjonalnych, nie posiadał żadnych znaków szczególnych. Znał języki: niemiecki i polski. Właściciel paszportu udaje się z rodzinnej Choczni do Dąbrowy w cyrkule tarnowskim (Dąbrowa Tarnowska) w poszukiwaniu pracy (służby). Paszport ważny był przez jeden rok. W dalszej treści dokumentu znajdujemy zapis o treści urzędowej: 

„(…) uprzejmie uprasza się stosowne władze, urzędy by zezwoliły na swobodne poruszanie się tegoż, zamieszkanie i pobyt w dowolnym miejscu do czasu odnalezienia pracy (…)’’.

Paszport został opatrzony okrągłą pieczęcią dominalną Państwa Rudze z roku 1806, opłatą urzędową 6 krajcarów. W treści pieczęci odnajdujemy herb rodowy Bobrowskich, w tarczy podkowa z krzyżem, z dziewięcioma pałkami, małą podkową i dwoma jastrzębiami. W paszporcie podróżnym na rewersie znajdujemy wpis i potwierdzenie pobytu w Dominium Spytkowice koło Zatora o treści następującej:

’’Widziałem majątek Spytkowice, nieczytelny podpis urzędnika’’.

Pieczęć owalna Dominium z dnia 04 listopada 1846 roku. Cały dokument został napisany w języku niemieckim, alfabetem gotyckim z ’’wplątaniem” alfabetu łacińskiego oraz liter znanych dla języka polskiego[3].  

Należy wspomnieć, że daleki kuzyn Józefa Smolarskiego czyli Piotr Smolarski[4] s. Wawrzyńca od czerwca 1846 roku piastował stanowisko urzędnika dominium Spytkowice w zamku rodziny Potockich. Nie ustalono, czy kuzyni spotkali się na miejscu wiadomo, że Józef nie otrzymał w dobrach Potockich żadnego zatrudnienia.

Dalszy los Józefa Smolarskiego prowadzi do wsi Brody koło Kalwarii Zebrzydowskiej. Tutaj początkowo wykonuje zawód krawca. We wrześniu 1849 roku bierze ślub z Jadwigą Moskwą, córką Reginy Żurek i zamieszkuje w Brodach pod numerem 70. Świadkami na ślubie byli krewni Jadwigi Moskwy: rodziny Łyczaków i Kusków. Interesującym okazał się inny zapis w metryce ślubu parafii św. Michała w Zebrzydowicach. Józef Smolarski podaje nazwisko swojej matki jako Katarzyna Dembińska (?). Z innych dokumentów rodzinnych zawsze wynikało, że była ona z rodu Grabaniów. Nie wiadomo co mój przodek miał na myśli podając inne nazwisko panieńskie swojej matki?. 

Należy wspomnieć, że na początku XIX w. właścicielami Skidzinia- rodzinnej wsi jego ojca Walentego Smolarskiego był ród Dembińskich, w wyniku związku małżeńskiego Huberta Ludwika Dembińskiego h. Nieczuja z Wiktorią Barbarą Martą Józefą Klose, córką Fryderyka, która byłą właścicielką Skidzinia, Przecieszyna, Wilczkowic i Brzeszcz. W Oświęcimiu - Klucznikowicach oraz pobliskim Rajsku od XVII wieku zamieszkiwała jedna z linii szlachecki tj. ród Dembińskich h. Rawicz. Nie wiadomo do końca jakie związki rodzinne łączyły moich przodków z rodami Dembińskich.

Na podstawie tego związku małżeńskiego Józef Smolarski przysposabia dwie córki swojej żony tj. Mariannę Moskwę urodzoną w 1840 r. i Katarzynę Moskwę urodzoną w 1844 r. Marianna Moskwa przybrała nazwisko Smolarska, a los jej siostry Katarzyny Moskwy nie jest znany.

W roku 1850 Józef Smolarski w wieku 37 lat otrzymuje zatrudnienie w prowencie Poręba Żegoty koło Alwerni. Majątek należał do rodu Szembeków, tych samych właścicieli, którzy mieszkali od końca XVII wieku w Grojcu koło Oświęcimia. Należy wspomnieć, że przodkowie Józefa chodzili ze Skidzinia do kościoła św. Wawrzyńca w Grojcu, fundacji rodziny szlacheckiej Szembek. W Porębie Józef pracował od stycznia 1850 roku najpierw jako polowy, później jako lasowy (leśniczy, gajowy) do lutego 1852 roku. Za swoją służbę został całkowicie opłacony i’’ rozrachowany”[5]. 

Sama pieczęć prowentu Poręba jest podobna do tej używanej w Grojcu (dawniej ”Grodziec”) przez rodzinę szlachecką herbu własnego Szembeków ze Słupowa, z charakterystycznymi dwoma kozami: jednej w tarczy i drugiej między dwoma skrzydłami.

W dniu 21 czerwca 1850 roku rodzi się w Brodach pod numerem 70 Anna Smolarska. Jest to pierwsze dziecko ze związku małżeńskiego Józefa i Jadwigi Smolarskich. Niestety dziecko umiera po 3 latach dnia 3 września 1853 roku w Brodach. W między czasie Józef podejmuje kolejną pracę w dobrach Balice koło Krakowa.

Od 1 kwietnia 1852 roku wykonuje pracę karbowego[6], później zatrudniony jest do dozoru pola i lasu do 30 czerwca 1858 roku i na własne życzenie uwolniony od pracy w majątku Balice, gdzie jak wskazują dokumenty „sprawował się wiernie i trzeźwo”[7].

Dnia 19 listopada 1853 roku w Brodach 70 rodzi mu się kolejna córka Józefa Smolarska i zostaje ochrzczona w parafii św. Michała Archanioła w Zebrzydowicach. Kolejne dziecko rodzi się we wsi Balice w domu pod numerem 6 należącym do parafii w Morawicy. W tym dniu, czyli 26 stycznia 1857 roku rodzi się noworodek płci męskiej o imieniu Adam. Niestety dziecko urodziło się martwe, co potwierdzono w metryce zgonów tutejszej parafii.

Sam Józef Smolarski opisany jest w zachowanych poświadczeniach pracy jako rolnik zwany karbowym. Dalsze jego losy prowadzą z Balic do Sanki Północnej pomiędzy Morawicą a Tenczynkiem. Od 24 czerwca 1858 roku do 01 września 1859 roku pracuje jako karbowy w majątku ziemskim, o czym zaświadcza Kalixta Borowska[8].

Następnie wraca do Balic i zamieszkuje z żoną na terenie folwarku w tzw. murowankach. Początkowo wykonuje pracę karbowego, pracując w majątku w latach od 1859 do 1865 roku[9].

W tym czasie dnia 28 listopada 1859 roku przychodzi na świat jego syn Andrzej Smolarski, którego chrzest odbył się w parafii w Morawicy.

Dalej w 1866 roku Józef obejmuje posadę szafarza[10] w Balicach gdzie przepracuje 1 rok. Jak wynika z oryginału zaświadczenia pracy z dnia 24.01.1867 roku opatrzonego stemplem i znaczkiem opłaty 15 krajcarów, po całkowitym wypłaceniu go od dalszego pełnienia obowiązków Józef „uwolniony został”[11]. 

Cytowany dokument jest jednym z ostatnich oficjalnych poświadczeń z życia Józefa Smolarskiego. Wiemy, że opuścił wraz z rodziną Dobra Balice i udał się w nieznanym kierunku, prawdopodobnie do innego majątku gdzie został urzędnikiem dworackim, oficjałem. Około 1868 roku umiera jego żona Jadwiga Moskwa, ale metryki, miejsca, daty zgonu nie udało się ustalić. Inne informacje wskazują, że około 1868 roku bierze ślub z Jadwigą Brzoskwinią (1809-1889), córką Wojciecha i Małgorzaty z Przygockich z Burowa 4, wsi należącej do parafii Morawica. Jadwiga Smolarska z d. Brzoskwinia została pochowana na cmentarzu Rakowickim w Krakowie dnia 08 października 1889 roku, co uwiecznił w swoim przewodniku Stanisław Cyrankiewicz[12]. 

W metryce zgonu podano, że była w związku małżeńskim 20 lat i zmarła jako wdowa po oficjaliście prywatnym. Z dalszego opisu wynika, że została pochowana w kwaterze Kw. H blisko głównego wejścia na cmentarz, na prawo od bramy głównej. Grób nie zachował się w związku z rekultywacją kwatery ''H''' i podziałem jej na 6 części tzw. sekcji.

W 1875 roku pojawia się wzmianka o Janie Smolarskim, synu byłego organisty choczeńskiego, który przekazuje 10 złotych reńskich na nowy dzwon parafialny w Choczni. Nie wiadomo, czy wymieniony Jan to mój przodek, czy też jego młodszy brat Jan Błażej Smolarski, rocznik 1820.

Dzieci Józefa Smolarskiego trafiły w latach 70-tych XIX wieku do Krakowa. Marianna Smolarska wyszła za mąż za Michała Pępka ze Ślemienia, zamieszkała przy ul. Łobzowskiej na Piasku w Krakowie. Miała 6-cioro dzieci. Józefa Smolarska wyszła za mąż za Jana Woźniaka vel. Woźny ze wsi Łączki Kucharskie, cześć Łopuchowa koło Ropczyc i osiadła na Kleparzu. Miała 8-mioro dzieci. Andrzej Smolarski zwany także ''Józefem'' ożenił się Konstancją Zawadzką, mieszczką krakowską i miał 5-cioro dzieci. Mieszkał na Pędzichowie, Krowodrzy, Nowej Wsi, Czarnej Wsi. Wykonywał zawód czeladnika murarskiego, był budowniczym wielu kamienic w rejonie II obwodnicy Krakowa (obecnie Aleje Trzech Wieszczów).

Ostatnie lata z życia Józefa Smolarskiego są mało znane. Prawdopodobnie zmarł przed 1878 rokiem w miejscu nieustalonym. Ze względu na brak wiedzy jego historia nie została do końca rozpoznana i odtworzona.

  

„Pamięci Józefa Jana Ewangelisty Smolarskiego w 203 rocznicę urodzin’’ mojego przodka z Choczni.

Maciej Smolarski

---

[1] Liber natorum, parafia pw.  Narodzenia św. Jana Chrzciciela w Choczni, 22 grudnia 1814 r.

[2] Historyja C. K. 56. Pułku Piechoty, Robert Janota i Stanisław Bednarski, Wadowice 1884.

[3] Paszport podróżny Józefa Smolarskiego z dnia 03 listopada 1846 r., Rudze, archiwum prywatne M. Smolarski.

[4] Piotr Smolarski (1817-1891), aktuariusz, justycjariusz, mandatariusz w cyrkule wadowickim, sędzia powiatowy, naczelnik Sądu w Podgórzu, radca sądu Krajowego Wyższego w Krakowie, honorowy obywatel miasta Podgórza.

[5] Zaświadczenie pracy Józefa Smolarskiego z dnia 24 marca 1852 r., Poręba Żegoty, archiwum prywatne M. Smolarski.

[6] Karbowy – osoba odpowiedzialna za nadzór pracy chłopów zatrudnionych w folwarku.

[7] Zaświadczenie pracy Józefa Smolarskiego z dnia 01 lipca 1858 r., Balice, archiwum prywatne M. Smolarski.

[8] Zaświadczenie pracy Józefa Smolarskiego z dnia 15 października 1859 r., archiwum prywatne M. Smolarski.

[9] Zaświadczenie pracy Józefa Smolarskiego z dnia 22 września 1865 r., archiwum prywatne M. Smolarski.

[10] Szafarz – urzędnik gospodarski, zarządca folwarku, majątku szlacheckiego.

[11] Zaświadczenie pracy Józefa Smolarskiego z dnia 24 stycznia 1867 r., Balice, archiwum prywatne M. Smolarski.

[12] Przewodnik po cmentarzach rzeczowo spisany przez St. Cyrankiewicza, Kraków 1908, s. 329.

Walenty Smolarski - organista i nauczyciel

Walenty Smolarski – nauczyciel szkoły parafialnej, organista w Choczni w latach 1814-1840.

Walenty Smolarek vel. Smolarski - organista, nauczyciel szkoły parafialnej - ludimagister, urodził się 12 lutego 1785 roku we wsi Skidzin koło Oświęcimia (obecnie Skidziń w gminie Brzeszcze), w domu pod numerem 8. Wieś należała do dominium[1] Nowa Wieś w cyrkule myślenickim.

Był synem Jana Nepomucena Smolarka (ur. 1744) i Agaty (jej nazwisko panieńskie nie zostało ustalone). Ojciec Walentego oraz jego młodszy brat Stanisław (ur. 1746) byli konfederatami barskimi[2], czym zaskarbili sobie poważanie wśród miejscowej szlachty: Szembeków, Dembińskich, Russockich, Moszyńskich, Bobrowskich oraz kupców krakowskich z rodów: Hallerów, Gherri i Klose.

To pozwoliło dzieciom Smolarków w niedalekiej przyszłości na awans społeczny, poprzez intratne zatrudnienie w charakterze: organisty, nauczyciela, ekonoma, czy sędziego dominalnego. Nominacja do tych zawodów spowodowała zmianę nazwiska ze Smolarek na Smolarski i była dodatkową nobilitacją wśród miejscowej społeczności.

I tak Piotr Smolarski (syn Jana, a brat Walentego) został organistą oraz nauczycielem szkolnym w Pisarzowicach, Oświęcimiu i Jawiszowicach, co potwierdzają „Schematyzymy Królestwa Galicji i Lodomerii” z lat 1796-1806[3] oraz schematyzm kościelny z 1817 roku[4].

Natomiast kuzyn Walentego - Wawrzyniec Smolarski (syn Stanisława Smolarka), jako stypendysta trafił do gimnazjum św. Anny w Krakowie (w 1803 roku), a następnie na Wydział Prawa Wszechnicy Jagiellońskiej w Krakowie. Później jako mandatariusz[5] i justycjariusz[6] został sędzią dominalnym w Zatorze. Jego brat Jan Smolarski (kolejny kuzyn Walentego) pracował jako ekonom, zarządca w Jawiszowicach i Brzeszczach.

Pozostałe dzieci Jana i Stanisława Smolarków urodzone w Skidziniu pozostały przy pierwotnym nazwisku, nie opuściły rodzinnej wsi, a ich potomkowie, czyli Smolarkowie, żyją dalej w rejonie Grojca, Brzeszcz, Bielan, Wilamowic, Oświęcimia.

Walenty Smolarski już w 1804 roku, jako niespełna dwudziestoletni młodzieniec, został organistą w parafii Wniebowzięcia NMP w Oświęcimiu, co potwierdzają metryki kościelne (Valentinus Smolarski - organarius Oswencimensis).

Na przełomie XVIII i XIX wieku ten kościół parafialny w Oświęcimiu obsługiwał ludność miasta oraz kilkanaście przynależnych wsi. Parafia zatrudniała wówczas co najmniej 2 organistów: Piotra Smolarskiego, starszego brata Walentego oraz Macieja Płonkowskiego.

Gdy starosta oświęcimski Kajetan Russocki h. Zadora dodatkowo zatrudnił Piotra Smolarskiego, jako nauczyciela szkoły normalnej w Oświęcimiu, część jego obowiązków organistowskich przejął właśnie Walenty.

W latach 1804-1807 Walenty pracował i mieszkał w Oświęcimiu pod numerem 3, w domu prepozyta[7] Egidiusza (Idziego) Russockiego z Brzezia herbu Zadora. Tam też poznał przyszłą swoją małżonkę Katarzynę - córkę Józefa Grabani herbu Brochwicz i Urszuli z Jezierskich. Katarzyna Grabania nazywana była ,,panną z prepozytury’’ i mieszkała wraz ze swoją matką u prepozyta Egidiusza Russockiego. Rodzina Grabaniów nie pochodziła z Oświęcimia, prawdopodobnie przybyła z Wojakowej koło Czchowa, otrzymując schronienie u rodziny Russockich.

Ślub Walentego Smolarskiego i Katarzyny Grabani odbył się dnia 21 kwietnia 1807 roku. Uroczystość została wpisana do księgi metrykalnej ślubów (Liber copulatorum) w tomie dotyczącym miasta Oświęcimia i Klucznikowic. Świadkami na ślubie byli Ignacy de Dembiany Dembiński herbu Rawicz jako właściciel Klucznikowic, tj. części Oświęcimia i Mikołaj Moroz Hoszowski burmistrz Oświęcimia, późniejszy profesor prawa Uniwersytetu Jagiellońskiego. Zaraz po ślubie Walenty Smolarski opuścił Oświęcim, by podjąć dalszą pracę organisty w Czańcu koło Kęt.

W tym czasie właściciele Skidzinia, Przeciszowa, Wilczkowic (kupiec Fryderyk Klose i Marianna Haller) byli powiązani rodzinnie z właścicielami Czańca (Ignacym Rottmanem, konsyliarzem[8] sądu apelacyjnego Galicji zachodniej i jego żoną Barbarą Haller), a właścicielem Porąbki, należącej do parafii czanieckiej był wymieniony wyżej Fryderyk Klose.

Można przypuszczać, że dzięki nim Walenty Smolarski znalazł pracę w tamtejszej parafii pod wezwaniem św. Bartłomieja.

Księga metrykalna chrztów dla wsi Czaniec obejmująca przełom XVIII i XIX wieku (Tom 1 po 1786 roku) zaginęła w oryginale, nie jest dostępny niestety także wtóropis zapisów kościelnych w krakowskiej Kurii, ale tutaj prawdopodobnie urodziła się trójka dzieci Walentego Smolarskiego:

•  Karol Smolarski (1808 - 22.10.1868),
• Antoni Wawrzyniec Smolarski (09.08.1810 - 09.10.1811),
• Józefa Smolarska (1813 - 08.02.1830).

    W 1810 roku w pobliskim Międzybrodziu Lipnickim została wybudowana kaplica Św. Marii Magdaleny, gdzie Walenty Smolarski również został zatrudniony jako organista. Wcześniej mieszkańcy tej gromady chodzili na nabożeństwa do parafii Czaniec, a ksiądz prowadził osobne księgi metrykalne dla Czańca, Porąbki i Lipnika.

        W ciągu kilku lat spędzonych w Czańcu rodzina Smolarskich mieszkała w domu pod numerem 120, który należał do kościoła i był przeznaczony jako dom dla organisty (tak zwana organistówka).

Następnym (i jak się okazało ostatnim) przystankiem w wędrówce Walentego organisty była wieś Chocznia. Walenty Smolarski wraz z żoną Katarzyną oraz dwójką dzieci: Karolem i Józefą pojawił się tutaj około 1814 roku. Pierwszym dokumentem potwierdzającym pojawienie się Smolarskich w Choczni jest zapis w księdze chrztów parafii Narodzenia św. Jana Chrzciciela z dnia 22 grudnia 1814 roku. W tym dniu w Choczni, w domu pod numerem 34, urodziło się czwarte dziecko Walentego, tj. Józef Jan Ewangelista Smolarski, przedstawiciel jedynej zachowanej do dzisiaj linii męskiej rodziny Smolarskich, wywodzącej się od Walentego, która obecnie zamieszkuje w Krakowie.

Położony nad Choczenką nieopodal kościoła dom numer 34 nie był własnością Smolarskich. Należał wówczas do dominium Rudze, czyli do rodziny Bobrowskich herbu Jastrzębiec i pełnił funkcję mieszkania dla organisty oraz szkoły przyparafialnej. Był to nowy budynek, postawiony w 1804 roku, dzięki staraniom proboszcza ks. Jacka Majeranowskiego.

16 sierpnia 1816 roku dom, w którym zamieszkiwali Smolarscy został podmyty przez falę powodziową na Choczence, a wezbrany nurt tej niewielkiej zwykle rzeczki urwał w jego pobliżu duży fragment brzegu, odsłaniając resztki trumien i kości z ulokowanego przy kościele cmentarza.

Organistówka,  oprócz plebani i austerii, stanowiła centrum życia społecznego wsi. Walenty Smolarski był jej drugim lokatorem po Jakubie Pilarskim.

Nie jest do końca jasne, czy obowiązki nauczycielskie rozpoczął równolegle z organistowskimi. Z pewnością natomiast nauczał choczeńskie dzieci czytania, pisania i rachowania w 1818 roku[9] i w kolejnych latach[10]. Koszty nauczania ponosili w czasie jego pobytu w Choczni aktualni proboszczowie, to znaczy najpierw ks. Jan Znamierowski (do 1826 roku), a następnie ks. Wojciech Komorek (1826-1840). Nauka odbywała się w jednej izbie.

Przeglądając księgi parafialne można odnaleźć wiele wpisów dotyczących Walentego Smolarskiego.

W pierwszych latach pobytu w parafii choczeńskiej, obejmującej również Kaczynę, był określany jako organista, później jako „miejscowy” organista (łac. organarius loci), organista choczeński, czy ludimagister. W tutejszym kościele występował kilkanaście razy przy chrztach i ślubach parafian, jako ojciec chrzestny lub świadek. W Choczni rodziły się jego kolejne dzieci:

• Józef Jan Ewangelista Smolarski (22.12.1814 - 09.09.1868 ),
• Antonina Janina (Joanna) Smolarska (02.05.1817 - 02.07.1855),
• Jan Błażej Smolarski (02.02.1820 - ),
• Antoni Franciszek Smolarski (20.03.1822 - 04.06.1846)

           Walenty Smolarski zmarł dnia 7 stycznia 1840 roku w wieku 56 lat na ostrą gruźlicę płuc, chorobę nieuleczalną w tamtych czasach. Został pochowany na miejscowym cmentarzu - prawdopodobnie w jego obecnej lokalizacji, a nie na starym cmentarzu przy kościele. Pogrzeb odprawił miejscowy wikariusz ks. Stanisław Michalik oraz proboszcz z Wadowic ks. Mikołaj Zamoyski.

Był jednym z najdłużej urzędujących organistów w Choczni- w ciągu 26 lat pracy był świadkiem wielu istotnych dla wsi wydarzeń. Przeżył epidemie tyfusu w 1830 roku i pierwszą udokumentowaną epidemię cholery rok później, która w przeciągu zaledwie 19 dni pochłonęła życie 49 chocznian. Uczestniczył zapewne w poświęceniu nowego cmentarza (w obecnej lokalizacji) w 1836 roku. Miał okazję obserwować zmiany w wystroju choczeńskiego kościoła parafialnego, w którym za jego bytności w Choczni dodano dwa boczne ołtarze z ruchomymi obrazami oraz murowaną kropielnicę, a na wieży zawieszono nowy dzwon o wadze 3 cetnarów. Spośród jego podopiecznych ze szkoły przyparafialnej kilku kosztem dużych wyrzeczeń kontynuowało dalszą naukę, ze studiami włącznie, a dwóch z nich (Ignacy Balon i Jakub Piątek) wybrało ostatecznie karierę duchowną. Istotną, aczkolwiek być może nie docenianą za życia Walentego Smolarskiego zmianą, było także wprowadzenie w latach 20-stych XIX wieku do powszechnej uprawy ziemniaków, które zrewolucjonizowały zwyczaje żywieniowe chocznian, stając się podstawą ich wyżywienia.

Po śmierci Walentego Smolarskiego do domu pod numerem 34 w Choczni wprowadził się nowy organista Antoni Danecki.

Wdowa po Walentym - Katarzyna Smolarska zamieszkała w Choczni w domu pod numerem 179, u swojej córki Antoniny Góralczyk z domu Smolarskiej. Zmarła 17 grudnia 1844 roku śmiercią naturalną.

Różnie potoczyły się losy dzieci Walentego. W choczeńskich księgach metrykalnych odnotowano śmierć czworga z nich:

•  Karol Smolarski był znanym choczeńskim krawcem, ojcem dwóch córek urodzonych w Choczni z jego związku z Marianną z domu Piątek,
• zwłoki Antoniego Smolarskiego, wówczas żołnierza 56 pułku piechoty zostały znalezione w plebańskim lesie, a lapidarny łaciński opis zdarzenia, zawarty w księdze zgonów, nie wyjaśnia jednoznacznie szczegółów jego śmierci,
• Antonina Smolarska poślubiła Wojciecha Góralczyka, z którym miała sześcioro dzieci. Dalszym potomkiem tej pary był między innymi Edward Bańdo, znany choczeński działacz samorządowy po drugiej wojnie światowej,
• Józefa Smolarska zmarła bezdzietnie jako panna.

„Pamięci Józefa Jana Ewangelisty Smolarskiego w 202 rocznicę urodzin”, mojego przodka z Choczni.

Maciej Smolarski

Kraków, grudzień 2016

---

[1] Dominium- zwierzchność gruntowa, najmniejsza jednostka administracyjna w Galicji.

[2] Konfederacja Barska- zbrojny związek utworzony w miejscowości Bar w 1768 roku, w obronie niepodległości Rzeczypospolitej i wiary katolickiej, skierowany przeciw kurateli rosyjskiej, królowi Stanisławowi Augustowi Poniatowskiemu i popierającym go wojskom rosyjskim- link.

[3] Szematyzm Królestwa Galicji i Lodomerii z Wielkim Księstwem Krakowskim- austriacki rocznik wydawany w latach 1782-1914, zawierający schemat organizacyjny galicyjskich władz administracyjnych ze spisem zatrudnionych urzędników- link.

Publikowano również osobno szematyzmy kościelne.

[4] Schematismus cleri utriusque ordinis partis dioecesis Cracoviensis, in regnis Gallicae et Lodomeriae, tribus circulis Bochnensi, Myslenicensi, Sandecensi comprehensae 1817

[5] Mandatariusz - urzędnik wykonujący czynności administracyjno- policyjno- sądowe w stosunku do warstwy chłopskiej, w prawach związanych z pańszczyzną.

[6] Justycjariusz - mianowany przez właściciela wsi lub miasta urzędnik rozpatrujący sprawy cywilne i drobne karne.

[7] Prepozyt - duchowny kierujący pracą kapituły katedralnej lub proboszcz kolegiaty.

[8] Konsyliarz - doradca z wyboru lub z mianowania.

[9] Na podstawie „Schematismus cleri utriusque ordinis partis dioecesis Cracoviensis, in regnis Gallicae et Lodomeriae, tribus circulis Bochnensi, Myslenicensi, Sandecensi comprehensae”. - (Leopoli, Piller) 1817-1918.

[10] Począwszy od 1827 roku w szematyzmach pojawiają się nazwiska innych nauczycieli choczeńskiej szkoły przyparafialnej.