poniedziałek, 8 lipca 2024

Choczeńska kronika policyjna - część XII

 Wydawany w Krakowie tygodnik "Prawda" w numerze z 10 stycznia 1903 informował:

Śmiały złodziej. W Choczni koło Wadowic przed świętami Bożego Narodzenia, wieczorem o godzinie 8. wyprowadził złodziej ze stajni jedyną krowę pewnej wdowie. Po drodze spotykał się z różnymi ludźmi, a także z wójtem tej wsi. Pytał się o drogę do Tomic i w tym kierunku uszedł. Dziwna rzecz, że dotąd go nie odkryto. 

Prawie 2,5 roku później ta sama "Prawda" donosiła o kolejnej kradzieży, tym razem konia (numer z 3  czerwca 1905):

Na złodzieju czapka gore. W zeszłym miesiącu ukradł w nocy złodziej pewnemu gospodarzowi w Choczni konia. Gdy gospodarz zaglądnął w nocy do stajni, znalazł tylko jednego konia, a z drugiego ani śladu. Siada więc co prędzej na konia i jedzie w stronę Wadowic, pytając po drodze przechodniów, czy kto z nich nie widział złodzieja. Tymczasem złodziej przejeżdżał przez miasto na koniu i spotkał dwóch stróżów nocnych. Ci, spotkawszy jadącego, żartem zawołali: Stój, już dawno na ciebie czekamy. Złodziej myśląc, że naprawdę go poznali, zeskoczył z konia i uciekł. Stróże zaprowadzili konia przed magistrat, gdzie ze zdziwieniem spotkali właściciela, który sobie konia odebrał.

Amerykański "Democrat and Chronicle" z 13 lipca 1915 roku przynosi następną notatkę o kradzieży, tym razem popełnionej przez choczeńskiego sprawcę:

Batavia 12 lipca. Frank Mlak z Choczni lat 25, zamieszkały przy Webster Avenue w Rochester został dziś aresztowany w Batavii i odstawiony przez policję z powrotem do Rochester pod specjalnym nadzorem. Zostało udowodnione, że Mlak włamał się do polskiego gimnazjum przy Sobieski Street i zabrał stamtąd pieniądze, papierosy, cygara i czekoladę.

11 lipca 1933 roku doszło w Krakowie do kradzieży, w której poszkodowanym był Tadeusz Tarasek, mąż choczeńskiej nauczycielki. Zajście opisał dziennik ilustrowany "Siedem groszy":

Tadeusz Tarasek usnął na ławce na Plantach w Krakowie obok Głównej poczty, z czego skorzystał złodziej, zabierając mu z kieszeni spodni zegarek i kwotę 35 zł. Podobne wypadki zdarzają się dość często na Plantach krakowskich, lecz mimo to, publiczność jeszcze ciągle jest mało ostrożna.  

Ostatni w tym odcinku przypadek wielu powtarzających się kradzieży w okolicy Wadowic, w tym i w Choczni, został zrelacjonowany przez korespondenta "Głosu Narodu" w numerze z 6 października 1908:

Od dwóch tygodni grasują w okolicy Wadowic z niezwykłą śmiałością złodzieje i awanturnicy różnego rodzaju. Napady i rabunki powtarzają się prawie codziennie. I tak w Woźnikach okradziono organistę na kilkadziesiąt koron, w Tomicach obrabowano Fr. Kujawskiego, a na szynk Kałza urządzono formalny napad z rewolwerami. W Choczni okradzionym został Ruliński i Zając, w Gorzeniu zabrano Zollmanowi przedmioty złote i srebrne wartości 300 koron. Wczoraj bandy złodziejskie przeniosły się do samych Wadowic i okradły już p. Hałatka na kwotę 386 koron, a propinatorowi zabrały dwa palta wartości 386 kor, nadto rozbili złodzieje w biały dzień biurka u geometry ewidencyjnego. Przy tem jednak włamaniu sprawcy zostali pochwyceni. Są to dwaj małoletni, źle po polsku mówiący złodzieje. Przy rewizji znaleziono u jednego nabity rewolwer. Aresztowni nie chcą dać żadnych wyjaśnień. W jednym z nich policja rozpoznała niejakiego Richtera z Misilesów. Przedsięwzięto następnie rewizję w bawiącym tu od dwóch dni taborze cygańskim i znaleziono kilka skradzionych przedmiotów. Policja zarządziła teraz liczne aresztowania cyganów i ma nadzieję, że wyśledzi wszystkich sprawców ostatnich kradzieży.


czwartek, 4 lipca 2024

Szczepan Kręcioch (Steven Kearns) – amerykański kierowca wyścigowy i biznesmen

 

Gdy w 1911 roku Balbina Kręcioch ze Stuglików wyjeżdżała z Choczni do Stanów Zjednoczonych Ameryki, by dołączyć do przebywającego tam od 2 lat męża Michała, zabrała ze sobą syna Szczepana, urodzonego w Choczni 31 sierpnia 1908 roku. Młody Szczepan, znany na amerykańskiej ziemi pod imieniem Steven, dorastał w miejscowości South Bend w stanie Indiana. Tam przyszły na świat jego siostry: Anna, Frances, Verna, Helene, Jayadeen, Rozalyn, Michealenne, Genevieve i Mary oraz brat Leo. W 1927 roku Szczepan wraz z rodzicami jest wymieniony wśród członków fundacji „Jan Chrzciciel”, która zebrała środki na zakup jednego z dzwonów dla choczeńskiej parafii. Natomiast w latach 30. XX wieku dał się on poznać jako Steven Kearns- uczestnik licznych wyścigów samochodowych, organizowanych w stanie Indiana. W 1932 roku zwyciężył w nich 6 razy. Był posiadaczem stanowego rekordu prędkości na dystansie 5 mil i podejmował także próby, by osiągnąć najlepszy czas na odcinku 4 razy dłuższym. W gazecie „The South Bend Tribune” określano jako „local speedster”, co w tym przypadku nie oznaczało pirata drogowego, lecz kierowcę wyścigowego.

Szczepan Kręcioch w swoim pojeździe wyścigowym (1932)


Kearns/Kręcioch pozostał w branży motoryzacyjnej i związał się z nią zawodowo jako biznesmen. Był wiceprezesem kompanii Teamster Local 364, reprezentującej około 5.000 kierowców ciężarówek w 12 stanach USA. Na to stanowisko wybierano go w latach 1959, 1962 i 1965.

Kręcioch/Kearns (z prawej) w 1953 roku


Z pierwszą żoną Agnes z domu Kocsis doczekał się dwóch córek: Barbary (później po mężu Kubisiak) i Jacqueline Krecioch. W 1941 roku ożenił się powtórnie z Dorothy z domu Graf.

Zmarł po długiej chorobie w Pawating Hospital w Niles, 20 czerwca 1983 roku o 9.10, jako poczwórny dziadek i pradziadek. Spoczywa na Riverview Cemetry w South Bend.



poniedziałek, 1 lipca 2024

Spis ludności Choczni w 1872 roku

 10 września 1872 wójt Józef Cap (później znany jako Czapik) sporządził spis właścicieli domów w Choczni, który zachował się do dziś w Archiwum Narodowym w Krakowie. Oficjalna nazwa tego zestawienia to "Spis alfabetyczny gminy Chocznia 1872".

Spis został ułożony według nazwisk na poszczególne litery alfabetu, a nie według numerów domów, choć nazwiska na daną literę nie zawsze są podane w kolejności alfabetycznej. Znalazły się w nim osoby mieszkające w Choczni, ale także w Wadowicach, na Mikołaju, w Inwałdzie i w Głębowicach (łącznie w 12 przypadkach). Byli to zarówno aktualni właściciele domów, jak i nie wymienieni z imienia i nazwiska spadkobiercy po zmarłych byłych właścicielach (w 38 przypadkach). Niekiedy ten sam dom miał dwóch właścicieli, a nawet trzech (1 przypadek). Numeracja domów zaczynała się oczywiście od nr 1, a kończyła na nr 405, co nie oznaczało, że w Choczni było wówczas 405 domów (brak np. nr 3,7, 17, itd.). Z kolei bez numeru był ujęty w spisie budynek służbowy dozorcy dróg. Obok niego oprócz prywatnych domów mieszkalnych znalazły się w zestawieniu także karczmy, plebania i szkoła. Liczba właścicieli domów wynosiła 389, z tym że niektórzy powtarzali się. Najwięcej domów należało do Guzdków i Widlarzów (18), Dąbrowskich, Pindelów, Szczurów, Woźniaków i Kręciochów (14) oraz Bryndzów (13). Ciekawe rozróżnienie wprowadził autor spisu w przypadku mieszkających w sąsiednich domach Janów Drapów - jednego z nich określił jako duży, a drugiego jako mały.

Litera B

Balon 5 (Jakób, Józef, Kazimierz, Marcin, Walenty), Banaś 2 (Kazimierz i Sebastian), Bandoła 8 (Antoni, Jan, Kazimierz, Maciej, Piotr, Szczepan, Szymon i spadkobiercy po Antonim II), Bąk 6 (Antoni, Jan, Józef, Maciej, Tomasz i Wincenty), Biel (Franciszek), Brandys 2 (Maria i Wincenty), Bryndza 13 (Andrzej, Antoni, Franciszka, Jan I, Jan II, Jan III, Jan IV, Józef I, Józef II, Maciej, Marcin i Marianna oraz spadkobiercy po Feliksie), Bukowski (Jan), Buldończyk 2 (Jan i Józef), Burzej 2 (Jan i Józef), Bylica 4 (Józef, Jan oraz spadkobiercy Jana i Jakóba)

Litera C

Cap 5 (Jakób, Józef I, Józef II, Maria i Wojciech), Cholewka (Jan), Cibor 3 (Andrzej, Jan, Karol)

Litera D

Dąbrowski 14 (Andrzej, Antoni, Franciszek I, Franciszek II, Franciszek III, Ignacy, Józef I, Józef II, Józef III, Kazimierz, Piotr, Wojciech oraz spadkobiercy Jana i Sebastiana), Dębak (Tomasz), Drapa 6 (Jakób I, Jakób II, Jakób III, Jan, Józef I, Józef II), Dunin (Albina, Sebastian i spadkobiercy Piotra), Dyczka (Jan), Dziadek 3 (Antoni, Franciszek i Franciszka)

Litera G

Goldfinger (Rozalia), Góra (Jan), Góralczyk (Franciszek i Józef), Graboń 3 (Jan, Kasper i Szczepan), Graca (Wojciech), Grządziel (Antoni), Guzdek 18 (Andrzej, Augustyn, Franciszek I, Franciszek II, Ignacy, Jakób, Jan I, Jan II, Jan III, Józef I, Józef II, Józef III, Józef IV, Józef V, Szymon, Wojciech oraz spadkobiercy Jana i Józefa), Gzela 5 (Antoni, Jan, Józef, Wojciech I i Wojciech II)

Litera H

Hajos (Jan), Halauska (Jan), Hanusiak 2 (Tomasz i spadkobiercy Wawrzyńca), Harnik (Jakób i Kasper), Huppert (Majer)

Litera I

Iglarski (Jan)

Litera J

Jończy (Józef), Jura (Stanisław)

Litera K

Kamiński (Franciszka), Klaczak (Maria), Kobiałka 6 (Anna, Franciszek, Józef, Wincenty, Wojciech oraz spadkobiercy Stanisława), Koim (Pietr), Kolber 6 (Andrzej, Jan I, Jan II, Józef I, Józef II, Józef III), Koman 4 (Jakób oraz spadkobiercy Bartłomieja, Jana i Macieja), Korzeń (Józef), Kożuch (Józef), Kręcioch 14 (Ignacy, Jakób, Jan I, Jan II, Jan III, Jan IV, Józef, Magdalena, Michał, Tomasz, Wincenty oraz spadkobiercy Jakóba, Jana i Wojciecha), Krystian (Wojciech), Kublin (Jan), Kumorek 2 (Jan i Józef)

Litera L

Leśniak 2 (Kazimierz i Marianna), Lipowski 2 (Franciszka i Michał)

Litera Ł

Łapka (Michał), Łopata 3 (Jan, Michał, Wojciech)

Litera M

Maciąga (Pietr), Majkut (Szymon), Malata (Szczepan), Michalak (Wawrzyniec), Młocek (Marcin), Moński (Karol), Moskalik (Marcin), Mrzygłód (Jan)

Litera N

Niedźwiedź (Pietr), Nowak 3 (Franciszek, Jan i Leon)

Litera O

Odrobina 2 (Franciszek i Jan)

Litera P

Paterak 3 (Antoni, Błażej i Jan), Pieczara (Marianna), Pietruszka 4 (Andrzej, Jan, Mikołaj, Szymon), Pindel 14 (Andrzej, Antoni, Bartłomiej, Franciszek, Jan I, Jan II, Jan III, Józef I, Józef II, Katarzyna, Maria oraz spadkobiercy Andrzeja, Kazimierza i Michała), Płonka 2 (Andrzej i Jan), Polaniak (spadkobiercy Jana)

Litera R

Ramenda 5 (Antoni I, Antoni II, Jan I, Jan II i Jan III), Ramza 4 (Andrzej, Józef, Szymon i spadkobiercy Andrzeja), Rokowski 3 (Jan, Tomasz i spadkobiercy Piotra), Roman (Antoni), Romańczyk 12 (Andrzej, Franciszek, Jan I, Jan II, Józef I, Józef II, Józef III, Julia, Michał, Regina, Szymon, Wojciech), Romański (Tomasz), Ruła 6 (Andrzej, Jakób, Jan I, Jan II, Michał, Tomasz), Rzycki (Wojciech)

Litera S

Sikora 4 (Antoni, Jakób, Maria, Szymon), Skoczylas (Jan), Smaza (Stanisław), Spytkowski (Józef), Stankowicz (Jan), Stawowy (Błażej), Strzeżoń 2 (Józef I i Józef II), Stuglik 2 (Franciszek, Józef), Styła 7 (Antoni, Jan I, Jan II, Jan III, Majcher, Wawrzyniec, Wojciech), Szczepaniak (Błażej), Szczur 14 (Franciszek I, Franciszek II, Franciszka, Jan I, Jan II, Józef I, Józef II, Michał, Walenty, Wojciech I, Wojciech II, Wojciech III i spadkobiercy Franciszka I oraz Franciszka II), Szymonek 3 (Antoni, Franciszek, Jan)

Litera Ś

Ścigalski 3 (Jan I, Jan II i Michał), Świętek 5 (Jan I, Jan II, Józef, Maria, Wincenty)

Litera T

Turała 6 (Franciszek I, Franciszek II, Jakób, Józef, Maria, Sebastian), Tuszyński (Andrzej), Twaróg 6 (Franciszek, Józef, Kazimierz, Maria I, Maria II i Wojciech)

Litera U

Ubik (Franciszka)

Litera W

Wajdzik (Antoni), Warmuz 2 (Antoni, Jan), Wawer (Franciszek), Wątroba 5 (Antoni, Joanna, Józef, Maciej i spadkobiercy Jana), Wcisło 4 (Jan I, Jan II, Jan III i spadkobiercy Jana IV), Wider 5 (Adam, Aleksander, Karol oraz spadkobiercy Franciszka i Józefa), Widlarz 18 (Antoni, Franciszek, Ignacy, Jan, Józef, Katarzyna, Mikołaj, Piotr, Sebastian, Szczepan, Tomasz I, Tomasz II, Wojciech I, Wojciech II, Wojciech III oraz spadkobiercy Józefa I, Józefa II i Sebastiana), Wieczorek (Wojciech), Wojtala (Jan), Woźniak 14 (Antoni, Franciszek, Jan I, Jan II, Jan III, Jan IV, Józef I, Józef II, Michał I, Michał II, Michal III, Michał IV, Szczepan, Wojciech), Wójcik 8 (Antoni, Franciszek, Jakób, Jan I, Jan II, Józef, Piotr, Wincenty)

Litera Z

Zając 10 (Andrzej, Jan, Marcin, Maria, Michał, Szymon oraz spadkobiercy Antoniego, Franciszka, Jakóba i Mateusza), Zawiło (Józef)

Litera Ż

Żak 2 (Bartłomiej i Mateusz), Żurek 2 (Mikołaj i spadkobiercy Józefa).