poniedziałek, 7 listopada 2016

Kalendarium choczeńskie- wydarzyło się między 7 a 13 listopada

7 listopada

  • 1856- urodził się Andrzej Bąk, od 1892 roku używający nazwiska Choczyński, urzędnik kolejowy, na emeryturze zamieszkały  w Krakowie.
  • 1925- urodził się Karol Władysław Janoszek, pułkownik Milicji Obywatelskiej, funkcjonariusz aparatu bezpieczeństwa PRL, wieloletni naczelnik Wydziału Śledczego Komendy Wojewódzkiej MO w Katowicach.
  • 1971- zmarł Stefan Widlarz, uczestnik I i II wojny światowej, walczył między innymi pod Tobrukiem i Monte Cassino, po wojnie na emigracji w Anglii i Argentynie, z której powrócił w 1969 roku.

8 listopada

  • 1824- zmarł Jan Guzdek, przysiężny gromady choczeńskiej w 1790 roku.
  • 1881- urodził się Teodor Dąbrowski, żołnierz 56 pułku piechoty w czasie I wojny światowej, zmarły w jej trakcie.
  • 1914- urodził się Stanisław Leśniak, piekarz, więzień obozów w Steyr i Gross Rosen, po wojnie mieszkaniec Wielkopolski.
  • 1951- Karol Janoszek (ojciec wymienionego wyżej Karola Władysława Janoszka) został odznaczony Brązowym Krzyżem Zasługi.
  • 1957- zmarł rolnik Kacper Garżel, były emigrant w USA, ranny we wrześniu 1939 roku.
  • 1990- zmarła Aleksandra Gzela z domu Ramenda, artystka ludowa, twórczyni kwiatów z bibuły, nagradzanych na konkursach sztuki ludowej. Wykonywała między innymi: dekoracje weselne, pierwszokomunijne, kwiaty nagrobne, haftowała obrusy i serwety.

9 listopada

  • 1872- urodził się Teodor Zając, choczeński restaurator, zasłużony przy budowie szkoły w Choczni Dolnej, były przełożóny zarządu Spółki Oszczędności i Pożyczek w Choczni (1910).
  • 1882- urodził się Daniel Bandoła, podoficer 12 pułku piechoty, urzędnik stanu cywilnego w Wadowicach.
  • 1895- podano oficjalną informację o objęciu probostwa w Choczni przez księdza Józefa Dunajeckiego (Babiarza)- LINK.
  • 1897- zmarł ksiądz Józef Żychowicz, wikariusz choczeński w latach 1874-75.
  • 1933- urodził się Stanisław Malata, sekretarz koła ZSL i PSL w Choczni, członek komisji wyborczych w Choczni. Kapral Ludowego Wojska Polskiego, pracownik WSK Świdnik, WSW Andrychów i wadowickiej filii Instytutu Odlewnictwa. Odznaczony Medalem 40-lecia Polski Ludowej i odznaką "Za Zasługi dla Województwa Bielskiego".
  • 1954- zmarł w Warszawie Anastazy Bielenin, major pożarnictwa- LINK.
  • 1989- zmarła Franciszka Ślączka z domu Widlarz, aktorka choczeńskiego teatru amatorskiego, absolwentka seminarium nauczycielskiego, żona Stanisława Ślączki, kierownika stacji kolejowych.
  • 1993- zmarła Maria Wygoda z domu Komendera, była nauczycielka przedmiotów humanistycznych w Choczni Dolnej, kierowniczka SP nr 2 w Andrychowie.

10 listopada

  • 1880- urodził się Klemens Guzdek, działacz ludowy i samorządowy - LINK.
  • 1889- założono Kółko Rolnicze w Choczni, do którego przystąpiło 51 członków. Pierwszym przewodniczącym został rolnik Jan Świętek, a sekretarzem nauczyciel Franciszek Wiśniowski. W zarządzie zasiadali ponadto Adolf Bichterle i Antoni Ramenda. Uchwalono utworzenie dwóch sklepów pod nadzorem Kółka.
  • 1912- w Choczni odbyło się zgromadzenie ludowe z udziałem 300 uczestników, pod przewodnictwem Wojciecha Rokowskiego. Członek rady naczelnej PSL Putek żądał reformy ordynacji wyborczej i uchwalenia odpowiedniej rezolucji w tej sprawie. Po wystąpieniu organisty rozgorzała dyskusja na temat stosunków kościelnych. Na wniosek Putka uchwalono rezolucję wzywającą władze do uregulowania spraw patronatu kościelnego, organistów, opłat kościelnych (stułowego), stosunków w komitetach kościelnych i podejściu duchowieństwa do ludu. 
  • 1983- zmarł Franciszek Bylica, artylerzysta armii c.k. w I wojnie światowej, podczas której został ranny w brzuch.
  • 1985- zmarł w Krakowie szewc Władysław Zając, krakowski samorządowiec, członek chóru "Hejnał".

11 listopada

  • 1891- urodził się Andrzej Ramenda, plutonowy 16 pp armii austriackiej w czasie I wojny światowej, na skutek zranienia w rękę do końca życia pozostał,inwalidą. 
  • 1897- urodził się Andrzej Kręcioch, pracownik i naczelnik urzędów pocztowych, działacz konspiracyjny, prześladowany przez władze bezpieczeństwa po II wojnie światowej. Zmarł we Wrocławiu.
  • 1940- zmarł Jan Pędziwiatr rolnik i młynarz, który sprowadził się do Choczni po zakupie części dawnego majątku sołtysiego na początku XX wieku. Założyciel choczeńskiej linii Pędziwiatrów.
  • 1988- zmarł Tadeusz Zięba, radny Gminnej Rady Narodowej w Choczni w 1953 roku, członek ZMP.

12 listopada

  • 1842- urodził się przyszły ksiądz Józef Bylica - LINK.
  • 1914- pierwsze odczuwalne zwiastuny I wojny światowej w Choczni. Przez wieś przemieszczali się wozami konnymi, automobilami i pieszo w kierunku zachodnim uchodźcy, na podwórzu szkolnym i  w ogrodzie zatrzymywały się na popas stada pędzonego bydła, a z północnego zachodu dobiegał odgłos wystrzałów artyleryjskich.
  • 1922- wybory do Sejmu i Senatu RP. Uprawnionych do głosowania było w Choczni 1501 osób. Głosowało 1097 osób (frekwencja 73 %, czyli wyższa niż średnia ogólnopolska 67,9%), głosów nieważnych oddano 3. Największe poparcie uzyskała lista nr 3-  PSL „Wyzwolenie” (Putka), która zdobyła 842 głosy (76,8% głosów ogółem). 
  • 1932- w Andrychowie zmarł hrabia Stefan Bobrowski, właściciel lasów wchodzących wcześniej w skład majątku dworskiego, z prawem do patronatu nad choczeńską parafią (do 1912).

13 listopada

  • 1864- urodził się w Gorzeniu Dolnym Jędrzej Wowro (Andrzej Wowro), rzeźbiarz ludowy, świątkarz i snycerz, związany z Chocznią pochodzeniem ojca, zamieszkaniem (1886) i poprzez pierwszą żonę Mariannę z domu Guzdek. 
  • 1897- urodził się Leopold Kobiałka, sekretarz sądu w Wadowicach i Andrychowie. W 1948 roku został odznaczony Srebrnym Krzyżem Zasługi za uratowanie akt sądowych przed zniszczeniem przez Niemców.
  • 1903- urodził się Stanisław Skoczylas, rolnik wysiedlony przez Niemców w czasie II wojny światowej. Zmarł w wyniku przeciążenia pracą przymusową w szpitalu w Pińczowie.
  • 1914- zawieszenie zajęć szkolnych w Choczni w wyniku sytuacji wojennej.

piątek, 4 listopada 2016

Choczeńska kronika wypadków - część X

5 lipiec 1871

Biel Franciszek, gospodarz spod numeru 328, donosi o zaszłej nagłej śmierci Ewy Ciborki, matki jego pierwszej żony. Zmarła była wdową po Wincentym Ciborze, a wydarzenie zaszło w polu, podczas okopywania ziemniaków.
Zarządzono oględziny zwłok, wskutek których okazało się, że Ewa Cibor zmarła śmiercią naturalną, a przyczyną zgonu było morzysko (?) i pęknięcie wrzodów wewnętrznych, "przeto bez dalszego śledztwa pogrzebiona została".

6 kwiecień 1919

Tragedia w domu Wojciecha i Marii Widlarz- zginął ich niespełna roczny syn Oleś (urodzony w lipcu 1918 roku). Śmierć nastąpiła w wyniku uderzenia głową o próg domostwa, a jej mimowolnym sprawcą był służący u Widlarzów chłopiec, który upuścił niesione dziecko.

15 grudzień 1932

"Gazeta Rolnicza" z 1 stycznia 1932 roku informowała:

W dniu 15 grudnia br. (1931 - uwaga moja) zniszczył pożar w dolnej Choczni (dolna część obecnego Zawala- uwaga moja) 9 stodół i 3 budynki mieszkalne. 
Pożar wznieciły iskry z pociągu, które szalejący wicher przerzucił na stodołę Gawędy, z tej zaś stodoły na inne budynki.
Szkoda wynosi około 60.000 złotych. P. Z. U. W. dotąd komisji szacunkowej nie posłał. Dziwne postępowanie.


---------------------------------------------------

Część I kroniki wypadków- LINK

Część II kroniki wypadków- LINK

Część III kroniki wypadków- LINK

Część IV kroniki wypadków- LINK

Część V kroniki wypadków- LINK

Część VI kroniki wypadków- LINK

Część VII kroniki wypadków- LINK

Część VIII kroniki wypadków- LINK

Część IX kroniki wypadków- LINK

środa, 2 listopada 2016

Choczeńskie niwy w połowie XIX wieku

W notatkach dotyczących spisu własności rolnej i leśnej z połowy XIX wieku (link 1, link 2, link 3) wielokrotnie pojawia się pojęcie niw, czyli większych zgrupowań parcel gruntowych, służących do celów obrachunkowych i ewidencyjnych.
Według "Grundparzellen- Protocoll" z lat 1844-52 Chocznia podzielona była na osiem niw, których granice naniesiono na współczesną mapę:


  1. Niwa Dolna od Wadowic, obejmująca 640 mórg pól i lasów. W jej obrębie zaznaczono jako 1a obszar należący do Bobrowskich z Rudz- teren wokół austerii (karczmy) dworskiej.
  2. Niwa Zakościelna, obejmująca 752 morgi pól i lasów. W jej obrębie zaznaczono jako 2a obszar należący do Bobrowskich z Rudz- teren wokół drugiej karczmy dworskiej.
  3. Niwa za Sołtysią, obejmująca 77 mórg pól i lasów, w tym zabudowania sołtystwa Duninów.
  4. Niwa Zarębki i Morgi, obejmująca 306 mórg pól i lasów. W jej obrębie zaznaczono jako 4a obszar należący do Bobrowskich z Rudz- dworskie lasy.
  5. Niwa Od Lasu Górnica, obejmująca 370 mórg pól i lasów- w jej obrębie zaznaczono jako 5a obszar dworskich lasów, należących do Bobrowskich z Rudz.
  6. Niwa Sołtysia, obejmująca 161 mórg pól i lasów, należących głównie do Duninów z sołtystwa.
  7. Niwa Zakościelna (druga), obejmująca 701 mórg pól i lasów. W jej obrębie zaznaczono jako 7a obszar należący do probostwa.
  8. Niwa Od Wadowic, obejmująca 362 morgi pól i lasów.
Główną granicę naturalną niw stanowiła rzeka Choczenka, rozdzielająca niwy "północne" (1-4), od południowych (5-8).
We wcześniejszym spisie- Metryce Józefińskiej z lat 1785-89 (link) również występuje osiem niw, jednak o nieco różniących się nazwach i innym przebiegu granic.
Wynika to przede wszystkim z faktu, że w Metryce Józefińskiej ujęto jako osobną niwę własność probostwa, znacznie mniejszą przy następnym spisie, pół wieku później. W połowie XIX wieku północna część dawnej Niwy Kościelnej wchodziła w skład Niwy Dolnej od Wadowic, a należąca nadal do probostwa część południowa, zaliczona została do Niwy Zakościelnej południowej.
Ponadto:
  • dawna Niwa Sołtysia w XIX wieku została podzielona na niwy Sołtysią i Za Sołtysią, 
  • dawna Niwa Zasołtysia to 50 lat później Niwa Od Lasu Górnica,
  • dawna Niwa od Lasu Gornia to później Zarębki i Morgi,
  • dawna Niwa Strzednia nad Sołtystwem to dziewiętnastowieczna Niwa Zakościelna północna.